Ədəbi tərcümənin gələcəyi: Süni intellekt və Milli ruhun toqquşması

Azərbaycanın kitab bazarında və nəşriyyat sektorunda yaranan sistemli xaos və süni intellekt proqramlarının bədii ədəbiyyata təsiri ciddi narahatlıq doğurur. Bu vəziyyət milli təhlükəsizlik məsələsi kimi diqqətə alınmalıdır.

Minval.info xəbər verir ki, bədii tərcümə sahəsi tarix boyu müxtəlif elmi və yaradıcı yanaşmaların mübarizə meydanı olmuşdur. Bu sahədə fərqli yanaşmaların mövcudluğu bədii tərcümənin zənginliyini təmin edir. İnsan zəkası və fərdi üslub bu sahənin əsasını təşkil edir.

Lakin süni intellektin tətbiqi ilə həyata keçirilən mexaniki proseslər bədii mətnin fəlsəfəsini və milli ruhunu dərk edə bilmir. Bu səbəbdən, belə tərcümələr bədii yaradıcılığın dəyərini azaldır və ciddi dövlət müdaxiləsi tələb edən bir problemə çevrilir.

Bakının tarixi binalarında icazəsiz dəyişikliklər aşkarlanıb

ƏLAQƏLİ

Bunu da oxu

Bakının tarixi binalarında icazəsiz dəyişikliklər aşkarlanıb

04.09.2026 - 23:26

Bədii tərcümə yalnız sözlərin mexaniki qarşılıqlarını tapmaq deyil, dilin bədii potensialını və mədəni mühiti formalaşdıran bir prosesdir. Təəssüf ki, bu gün bu sahə kommersiya maraqları ilə təhdid edilir. Bəzi naşirlər xərcləri azaltmaq üçün süni intellekt alqoritmlərindən istifadə edərək dünya ədəbiyyatını tərcümə etdirirlər.

Bu cür tərcümələr gənc nəslin dil bazasını zəhərləyir və oxucuların ana dilində əsərləri oxumaqdan imtina etməsinə səbəb olur. Peşəkar tərcüməçilərin əməyini kölgədə qoyan bu tendensiya yerli tərcümə məktəbinin məhv olmasına gətirib çıxarır.

Süni intellektin bədii yaradıcılığa təsiri qlobal miqyasda da müzakirə olunur. Beynəlxalq tərcümə qurumları maşın tərcüməsinin əsərlərin orijinallığını məhv etdiyini bildirirlər. Avropa İttifaqının Süni İntellekt Aktı da bu məsələyə diqqət çəkir. Azərbaycan bu qlobal müqavimət dalğasından kənarda qalarsa, ədəbi mühitimizin intiharı qaçılmaz olacaq.