Maya dişçilərinin qədim bacarıqları: Yad daşla bəzədilmiş diş

Qədim Maya sivilizasiyasının diş həkimliyi sahəsindəki bilik və bacarıqlarını öyrənmək üçün tək bir azı dişi yeni ipucları təqdim edir. “Journal of Archaeological Science: Reports” jurnalında dərc olunan bir araşdırma, üzərində jadeit daşla bəzədilmiş alt birinci daimi azı dişini təhlil edərək, dişin sahibinin hələ sağ ikən modifikasiya edildiyini müəyyən edir.

Bu diş Qvatemalada yerləşən Universidad Francisco Marroquín-in Popol Vuh Muzeyindəki pre-Hispanik osteoloji kolleksiyaya aiddir. Tədqiqatçılar dişin dörd əsas cuspunun birləşdiyi nöqtədə yaxşı təyin olunmuş bir boşluq aşkar ediblər ki, burada jade parçası möhkəm şəkildə sementlənmiş materialla bərkidilmişdir.

Minval.info xəbər verir ki, Meksikadakı Yucatán Avtonom Universitetinin diş antropoloqu və tədqiqatın həmmüəllifi Elma Veqa-Lizama “National Geographic”-ə verdiyi açıqlamada “boşluğun mükəmməl” olduğunu bildirir. “Bu həqiqətən yaxşı icra edilmiş, təmiz bir prosedurdur.”

ƏLAQƏLİ

Bunu da oxu

Sevgi hormonu qorxuya qalib gəlməkdə rol oynayır

06.10.2026 - 18:47

Bu modifikasiyanın yerləşdiyi yer xüsusilə əhəmiyyətlidir. Qədim Maya arasında sənədləşdirilmiş diş modifikasiyaları əsasən ön dişlərdə, məsələn, kəsici və it dişlərində cəmlənmişdi və ümumiyyətlə estetik məqsədlərə və ya sosial kimliyə bağlı idi. Lakin bu halda, arxa azı dişində olduğu üçün tədqiqatçılar onun funksiyasının sırf ornamental olmadığını düşünürlər.

Bu müdaxilənin ölüm öncəsi və ya sonrası həyata keçirildiyini müəyyən etmək üçün tədqiqatçılar konik şüa kompüter tomoqrafiyasından istifadə etdilər. Şəkillər, dişin mövcud olduğu zaman yerləşdirilən jade daşın, diş pulpasının geniş distrofik kalsifikasiyasını aşkar etdi. Araşdırma müəllifləri qeyd edir ki, bu tapıntı qədim Maya arasında arxa dişdə ilk sənədləşdirilmiş okklüzal inlay halıdır. Bu kəşf, bu sivilizasiyanın diş biliklərinin cari interpretasiyalarını genişləndirir.